Bugün sizleri, biri ülkemizin Batısında diğeri ise en Doğusunda yer alan iki yere götürmek istiyorum.
Yukarıda fotoğrafını gördüğünüz ‘gümüş sikke’ ilk tanıtacağım antik kente ait. Bu değerli paranın bir yüzünde tanrıça ‘İris’ diğer yüzünde ise ‘üzüm salkımlarını ve bir koniyi’ görüyorsunuz.
Bu ‘koni’ işte bugünkü başlığımızı sembolize ediyor.
‘Tuz’ o kadar değerli ki, çağlar boyunca para olarak kullanılmış. Latince tuza ‘Sal’ demişler, Romalılar askerlere para yerine aynı değerde tuz vermişler, işte bu şekilde ‘ödeme’ günümüz İngilizcesi ile ‘salary’ olmuş.
Köle alımlarında tuzun kullanıldığını yazıyor tarihçiler. Bu kısa girişten sonra konumuza dönelim. Geçtiğimiz günlerde ‘Antik Kaunos Kentinin tuz tablaları ortaya çıktı’ haberi yayınlandı.
Gerçekte bu tuz tablaları yerel halk tarafından uzunca bir zamandır kullanılıyordu. Baharın son günlerinde, İztuzu plajına gidilir ve tuz tablaları imece usulu ile güzelce temizlenir ve yazın elde edilen ‘Tuz’ genellikle
salamurada kullanılırdı.
Karyalılar tarafından yapılan bu tesis belki de kesintisiz çalışan en eski ‘Tuz üretim’ yeriydi. Toplanan tuzlar koni şeklinde toplanır ve kurumaya bırakılırdı.
Tuzlanmış balık, üzüm ve salamura zeytin ‘Kaunos’ kentini o devrin zengin bir liman kentine dönüştürmüştü.
İkinci olarak tanıtacağım ‘Beyaz Altın’ yerimiz ise Iğdır’da.. Eski adı Kulp yeni adı ‘Tuzluca’ olan bu ‘Tuz’ kazasına ait en eski bilgiler
Papa tarafından Timur’un yanına, özel bir izinle ile gönderilen İspanyol elçisi Ruy Gonzales de Clavijo’nun yazılarından 1400 lü yıllarda buradan tuz çıkarıldığını öğreniyoruz.
Doguya giden kervan yolunun buradan geçmesinin ‘Tuz’la bir bağlantısı var mı bunu araştırmacılara bırakalım.
Günümüzde aşağıda fotoğraflarını göreceğiniz başlıbaşına bir yer altı yerleşimi var.
Tuz Terapi Merkezi olarak Astım hastaları için hizmet veriyor. Mağaranın içersinde tuz kristalleri ciğerlerdeki suyu emiyor.
Eğer bir gün yolunuz düşerse diye anımsatmak istedim.
Son olarak unutmdan eklemek istedim, kalp kapakçıklarınızın açılıp kapanması, ‘elektriksel akımı sağlayan kandaki tuzunuza’ bağlıdır. Aman tuzunuzu ihmal etmeyin.
Sevgiyle, sağlıkla kalmanız dileklerimle.
M. Meran Pakel
Tuzluca, Temmuz,2023
309 (30/23)
3 KURUŞ 