Bir zamanlar ‘Altın’ değerinde olan tuzun bit türü, günümüzde neredeyse aynı değere yükseldi. Bu tuz ‘Lityum Tuzu’.
Yukarıda gördüğünüz her iki fotoğrafta Bolivya’dan, bu tuz yataklarına ait.
Dünyamız gerçekten şaşırtıcı, nedense bazı madenler belirli yerleri seçip, oraya yerleşmişler. Fosfat Akdeniz ülkelerini seviyor. Bakır ‘dönencelerin’ olduğu yerleri seçmiş, adına ‘Bakır kuşağı’ deniliyor. İşte bugünkü yazımızın konusu olan Lityum elementi de ‘Tuz’ olarak Güney Amerika’da, And Dağlarının yanlarını seçmiş. Arjantin, Bolivya ve Şili sınırları içindeki bu alana ‘Lityum Üçgeni’ adı verilmiş. ( Aşağıya aldığım görselin kaynağı ‘The Economist’)
Kendi halinde yıllarca sadece tuz olarak kullanılan Lityumu önce Tıp keşfetti, ilaç olarak Şizofreni hastalarının tedavisinin vaz geçilmezi oldu. Sonra sanayi, ‘Pil’ yapımında kullanmaya başlayınca değeri anlaşıldı.
En hafif metal olması birden onu otomotiv sanayiine ve derken rüzgâr türbinlerine kadar götürdü. Bu da yetmedi, günümüzün otomotiv endüstrisi, elektrikli arabalar için, uzun ömürlü ve şarj kapasitesi yüksek akülere ihtiyaç duyunca kıymeti anlaşıldı. (Uzay sanayisindeki durumunu bir sır olarak saklandığı için bilmiyoruz)
Üç Güney Amerika ülkesi, Bolivya, Arjantin ve Şili Lityum Tuzlarının yüzde elli altısına sahipler. İlk iş olarak yabancı şirketleri ‘Millileştirme’ kararı aldılar yılın sonuna kadar. Ayrıca bu stratejik ‘Tuz’ için Petrol üreten ülkeler benzeri bir oluşum kurma çabası içindeler.
Bu tanıtımdan sonra gelelim başlığımıza. Peehee Mu’huh Amerika kıtasında son kalan yerlilerin Nevada ile Oregon arasında, kutsal kabul ettikleri yöreye verdikleri ad.
Jeolojik yapısı nedeniyle bozulmuş ay yüzeyini anımsatan bu özel yere aynı anlama gelen isim takmışlar. Kendilerince kutsal, nedenine gelince neredeyse iki yüz yıl önce Sakson ve Pavni kabilelerinin tamamı burada yok edilmiş.
Bugünlerde ABD basınında bir direnişin haberi hemen her gün yayınlanıyor. Bir avuç Kızılderili Peehee Mu’huh’da, Thacker Geçidinde ‘Kutsal yerlerini’ vermemek için nöbet tutuyor, direniyorlar. Neden derseniz ‘Lityum’ yüzünden.
ABD’li sanayicilerin sıkıştırması ile, ülke çapında bir ‘Lityum’ aramasına başlandı ve bu yılın ortalarında ‘Dünyanın en büyük Lityum yatağının’ Nevada ile Oregon arasında eski bir volkanın yakınında bulunduğu açıklandı, ne var ki bu yer ‘kutsal’ bir yerdi. İşte böyle başladı Peehee Mu’huh veya Thacker Pass’ın hikayesi. Nasıl bitecek derseniz, bir avuç kızıl derili bu stratejik madene karşı Peehee Mu’huh’ tepelerine bakıp ileride yeni ‘ağıtlar’ yakarlar. Bu dünyanın ‘kutsal’ değeri onların anladığı değerden farklıdır.
Sağlıklı ve onurlu bir yaşam dileklerimle,
M. Meran Pakel
Dalyan, 16.10.2023
310 ( 31/23)
3 KURUŞ 
Yine çok teşekkürler; bu nadide bilgiler için
LikeLike