Bugün sizlere bir adanın hikâyesini anlatmak istiyorum. Üstte gördüğünüz fotoğraflar adada çekilmiş. Almanya’ya ait Heligoland adasına ulaşım hızlı vapur seferleri ile yapılıyor.
Ana karaya en yakın yerleşim yeri Cuxhaven, atmış kilometre uzaklıkta, yolculuk bir saatten biraz fazla sürüyor. Ada çok küçük, alanı iki kilometrekare bile yok. Buna karşın binden fazla kişi yaşıyor. Polen rahatsızlıkları olanların gözde yeri, temiz deniz havası ve sessizlik.
Fotoğraf da gördüğünüz küçük kulübecikler, adanın müzesi.
Kumtaşlarından oluşan ada, fotoğraf tutkunlarının uğrak yeri.
Bu kısa tanıtımdan sonra gelelim hikayemize.
1938 yılında, İngiltere’nin Southampton şehrindeki, Thornycroft tersanelerinden aşağıda gördüğünüz gemi denize indirildi. Fotoğraf o gün çekilmiş.
Kraliyet Donanmasına HMS Lasso adi ile kaydedilen gemi savaş gemisi değil, bir ‘Kablo’ gemisiydi. O yıllarda haberleşmenin en önemli aracı olan ‘telgraf’ kablolarının, adalar arasında yaygınlaştırılması için kullanıldı dokuz yıl boyunca ve 1946 yılının sonunda HMS Lasso Heligoland adasına ‘Özel’ görevli olarak geldi.
Küçücük ada İkinci Büyük Savaş sırasında çok yoğun şekilde bombalanmış neredeyse harabeye dönmüştü. (Yedi bin bombanın atıldığı yazıyor kaynaklar) Aşağıya aldığım fotoğraf o günlerden.
18 Nisan 1947 günü, Heligoland adasının oldukça açığında, iki gemide sessiz bir bekleyiş vardı. Buharlı gemi Danzig’te yirmiye yakın gazeteci, fotoğrafçı geriye sayımı bekliyordu. Saat öğleden sonra birde HMS Lasso’da ateşleme uzmanı özel görevli, Edward Charles Jellis ateşleme düğmesine bastı. Hafif bir patlama sesi duyuldu adadan, artık insanların yaşamadığı adanın son sakinleri olan kuşları kaçırmak içindi sonra ikinci düğmeğe bastı. Aşağıya aldığım fotoğraflar o anların belgesi.
Patlama öyle güçlüydü ki, birçok yerde sismograflar ‘deprem’ olarak kaydetti, ana karada Cuxhaven den hissedildi. Patlama sonunda adanın güneyinde dev bir çukur oluştu.
(Aşağıya aldığım fotoğrafta, kulenin hemen sağında görünen çukur o patlamanın günümüzdeki görüntüsü)
Peki neden derseniz, Heligoland adası Alman U-denizaltılarının yeraltı üssü ve cephaneliği olarak kullanılmıştı. Alta aldığım fotoğraf patlatmadan önce denizaltı giriş kapaklarından birinin fotoğrafı
Alttaki fotoğraflar yeraltı torpil odaları ve cephanelere ait.
Dünya Tarihine ‘British Bang Operasyonu’ adı ile ve Guinness Rekorlar kitabına nükleer olmayan en büyük patlama olarak geçen olayın hikayesi burada bitiyor ancak bir sonraki yazımız yine ada ile ilgili..
Sağlıklı, savaşsız günlerde buluşmak umuduyla,
M. Meran Pakel
Dalyan, 20.08.2026
454 (23/26)
3 KURUŞ 