‘Kirman’ ipi veya Kadının Zekası

İlk dokumacıların yerleşik kavimler olduğunu düşünebilirsiniz ama üç kuruşluk bilgimizle  biz göçebe yaşayan toplulukların çalışkan ve akıllı kadınları olduğunu biliyoruz.

Göçebe yaşayan toplulukların kadınları hayvanlarının yününü eğer keçi ise kılını yılda iki defa keser, bunları yaz ve kış yünü olarak ayrı saklar, yaz yününün ince ve yağsız, kış yünün ise yağlı ve daha dolgun olduğunu bildiğinden nano teknolojiye gerek duymadan ayırır ve birbirine karıştırmaz. Doğada yıkanıp temizlenerek kurutulan yünün ip haline getirilmesi ise, işte bu günkü yazımızın konusu.

Oradan oraya giderken, boş zamanlarında kendi yarattıkları bir aletle yünü istedikleri ölçüde ipe çevirirler. Bu alete bir İran şehrinin adı verilmiştir,’Kirman’ Birbirinin içine geçen üç tahtadan yapmışlardır bu aleti. Basit bir çizimini ve resimlerini altta sunuyorum. Sırtındaki torbasına doldurulmuş yünlerden bir azını alır, bu Kirman adını verdiği aleti devamlı döndürür ve çekip gerekirse biraz daha yün ekleyerek birbirine dolar ve oluşan ipliği kirmanın üzerine sarar. İşte ‘Kirman İpi’ bu şekilde yapılır. Peki, bu kadınlar ipin istediği kalınlığa geldiğini nasıl anlar acaba? Eğer fazla dolanırsa yün ipi şişkin az dolanırsa ince olur hepsinin aynı olmasını nasıl sağlarlar derseniz, ona da pratik bir çözüm bulmuşlar. Kirmanın üstüne bir boncuk geçirirler, yün boncuktan geçiyorsa kalınlığı tamamdır, kolay geçiyorsa biraz daha ekleyerek ölçüye getirir ve ölçüde olanları üzerine sararlar. İşte size basit ama müthiş bir zekâ örneği.

Ülkemizde birçok Müzemizde böyle irili ufaklı delikli yuvarlak taşlar görürseniz onlar da dokuma ve iplerle alakalıdır. Özellikle keçi kıllarından yapılmış oba çadırlarının, ipliklerinin büyük delikli taşlarla ölçüye getirilebildiğini yazarak bitirelim.

Üst üste binen ve bir çubuğa geçen alet ‘Kirman’

M. Meran Pakel

Dalyan, 16.07.2020

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s