Bitkiler o kadar da ‘Masum’ değil…

Yukarıda gördüğünüz kişi kimyager, adı Albert. Resim yüzüncü yaş gününde çekilmiş, Ocak 2006’da. Albert’in babası fabrikalara parça yaparak ailesinin geçimini sağlıyor, yani bir tamirci. Oğlunun okul masraflarını vaftiz babası karşılıyor. Çocuk okumaya meraklı, 23 yaşında Zürih Üniversitesinin Kimya bölümünü bitiriyor, aynı yıl çekirgelerin kanat zarlarındaki ‘chitin’ (kelime eski Yunanca kabuk anlamına geliyor) incelemeleri ile doktorasını veriyor. Sandoz ilaç firmasına giriyor, bitkiler onun ilgi alanı, eski çağ tıp adamlarının kitaplarını okuyor. Papirüsler ve yazıtlar onu Akdeniz’e, aşağıda gördüğünüz iki bitkiye götürüyor. Birincisi ülkemizde çok sık görülen yabani bir bitki, adı ‘Drimia Maritime’ diğeri ise bizde ‘Çavdar boynuzu’ denilen çavdara yapışan bir mantar.

Drimia Maritime
Urgina Maritime ( Aynı familyadan )
Çavdar Boynuzu

( Biz çocukluğumuzda ortadaki resimde görülen bitkilerden kestiğimiz sivri kollarla kılıç oynardık, işte bilgisizliğin verdiği çocuk cesareti .) 1938 yılında Albert bu bitkilerden ilk defa kurutarak bir toz elde etti. Ne işe yaradığını bilmediği bu tozun Eski Mısır’da ve Anadolu’da sarılık başta olmak üzere bazı hastalıklarda kullanıldığını okumuştu. Savaş sırasında ‘bağımsız’ kalan ülkesi İsviçre onun bu tozu bir köşede unutmasına neden oldu. Tüm ilaç firmaları savaşın yaralarını kapatmak için çalışıyordu. 1943 yılının Nisan ayında rafta bir kavanozda bıraktığı o ‘tozla’ karşılaştı. Ellerine bulaşan toz bir kesik sonucu istemeden kanına karıştı. Yaşadıkları şaşırtıcıydı. Aynı deneyi üç gün sonra yardımcısı ile birlikte denedi, kendisi kobay, yardımcısı ise not tutacak olan gözlemciydi. Sonuç aynıydı. İnsanı rahatlatan, sinir sistemini etkileyen ve önünde parlak ışıklı ‘kaleydoskop’ gibi renkli bir dünya açan bir ilaç keşfetmişti. Bu bir asit bileşimiydi. Tam adıyla yazarsak, Lyserjik Dietilamid Asit yani bilinen adıyla LSD. LSD psikolojik rahatsızlıkları olan binlerce hastada kullanıldı.

1962 yılında Albert Hofmann, eşi Anita ile Meksika’ya gider. Bu gezide mistik Aztek ve Maya bitkilerini inceler. Aşağıya resimlerini aldığım iki bitki temel konusudur.

Morning Glory ( Sabah Sefası )
Salvia Divinorum (Herba de Maria )

Her iki bitki de psiko-kimyasal etki veren, hayal dünyasını açan bitkidir ve yıllarca Maya kültüründe ayinlerde kullanılmıştır. Sabah sefasına yurdumuzun bir çok yerinde ‘kahkaha çiçeği’ adı verilmesi ilginçtir.

Albert 1971 yılında emekli oldu, kendi kişisel çalışmalarını iş yerinden almasına izin verildi ve bir vakfa bağışladı. 2008 yılında ilk LSD deneyinden tam 65 yıl sonra yine Nisan ayında 102 yaşında vefat etti. Son ana kadar LSD’nin bir ilaç olduğunu ve onun yanlış ellerde ‘gençleri yok etmek için’ kullanıldığını savundu. İsim vermeden bazı ülkeleri suçladı…

M. Meran Pakel

meranpakel@gmail.com

Dalyan, 18.09.2019

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s