Yolunuz ‘Urbino’dan Geçerse…

Resimde gördüğünüz Urbino, İtalya’nın ortalarında ve doğusunda kalan bir şehir. En görkemli yapısı bir ortaçağ sarayı. 1990 lı yıllarda gezerken, kafamda betonun olmadığı bir devirde bu yüksek yapı nasıl yapılmış sorusu vardı. Tamamı kırmızı pişmiş tuğladan yapılmıştı. Temelde iki metreye yakın genişlikle,  başlanmış ve en üst katlar da tuğla kalınlığı giderek azalmıştı.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Urbino Düküne ait bu muhteşem yapıyı gezerken ‘Eğer ben de 1400 lü yıllarda yaşamış olsaydım, ne yapar yapar sanatçı olurdum’ diye düşündüm. Bütün kapıların kalın kütük pervazları ahşap oyma işçiliği ile küçük çeşitli yapraklarla bezenmişti, her bir odaya girişte adeta bir ağacın dalları ve yaprakları arasından geçiyordunuz ve ben o yıllarda bir sanatçı olsaydım, işimin bitmemesi için işledikçe işlerdim. Neden derseniz, insanların iş ve yiyecek sıkıntısı çektiği hastalıkların salgınların üst üste geldiği o yıllarda sıcak bir şato,  yemek ve üstelik para kazanıyorsunuz. Bütün bunları aşağıda resmini gördüğünüz ‘Urbino Dükü’ Federico sağlıyor.

Dükün siyasi yönüne pek girmeden gücünü adamlarından aldığını ve giriştiği hiçbir savaşı kaybetmediğini not edelim. Onun çirkin burun görünüşüne bir de sağ gözünü kaybetmesi eklenmiş. Tek gözle daha iyi görebilmek amacıyla burun kemiğini o günkü şartlarda aldırıyor. Beni gezdiren İtalyan arkadaşım, ‘Aslında çok da çapkındı, sağ tarafta oturan kadınları daha iyi görmek için bütün riskleri aldı’ diye anlatmıştı doğru mu bilemem ama eşi Beatrice’ye tutkun olduğu yazılıyor. Bizi ilgilendiren Dükün ‘Sanatçı ve bilge ‘ insanlara olan tutkusu yalnızca.  Aşağıya aldığım çalışma odalarından sadece birisi, tamamı ahşap ve hepsi oyma işçiliği.

1469 yılında, yaşı ellili yıllarının ortalarında, bir ressam davet edilir bu görkemli yapıya. Resimlerini daha çok toprak boyaları yumurta ile karıştırarak yapan bu ressam aynı zamanda fresk sanatçısıdır ama daha önemlisi bir matematikçi ve bilim adamıdır. Aritmetik ve geometri üzerine dört eser yazmıştır. Bu binada tam on yedi yılını geçirecektir. Piero della Francesca adındaki bu ressamımızın akşamları adeta bir kültür evine  dönüşen bu sarayda yakın arkadaşları arasında, ileride Rönesans’ın ünlü ressamı Raphael’in babası da vardır. Eserlerinin çoğu kayıp olan Piero’nun Londra’da müzede üç adet eseri bulunmaktadır. Bir fikir vermesi için onun ‘İsa’nın Cezalandırılması ( Kırbaçlanması )’ isimli tablosunu aşağıya alıyorum. Matematikçi olması nedeniyle resimlerinde derinlik ve oran, düzgün bir perspektifle verilmiş. Urbino dükünün de resminin onun tarafından yapıldığını söyleyelim ve sözümüzü bilime ve sanatçıya değer veren Federico gibi kafası güzel insanlara saygımızla sonlandıralım.

M. Meran Pakel

Dalyan, 31.10.2020

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s