‘Çöl’ün İntikamı’…

Fotoğraflar  Afrika’da Büyük Sahra çölünün en güney  bölümünden. Cezayir’e bağlı Tamanrassin vilayetindeki granit dağlar. Neredeyse ülkemizin yarısı yüzölçümündeki bu vilayette sadece doksan bin insan yaşıyor. En önemli şehri aynı adı taşıyor. Halkın tamamı ‘Çölün gerçek sahipleri’ olan Tuareq’ler.

Tamanrassin

Ülkemiz, 27 Mayıs devrimi sonrası yeni Anayasa ile uğraşırken Fransa  işte bu vilayette Haggar  Dağlarının eteğinde  dağın içine doğru galeriler açıyordu. Buraya ‘Nükleer Araştırmalar’ için özel bir birlik yerleştirmişlerdi. 61 yılındaki patlatmadan daha güçlü bir yer altı deneyi yapmaya hazırlanıyorlardı. Hazırlıklar tamamlandı ve tarih belirlendi. 1 Mayıs 1962.  Havadan ölçüm için balonlar hazırlanmıştı.

Hava ölçümleri İstasyonu

Patlama öncesi çekilen fotoğraflardan bazılarını aşağıya alıyorum.

Patlama soldaki dağın içinde gerçekleşecektir
Dağa açılan galerilerden birisinin giriş ağzı

Ve sonunda 1 Mayıs günü geldi. O gün Beril deneyi yapıldığında, 20 yaşındaydı asker Albert Nadeau, 5. mühendis alayının 1. Kısmına çağrıldı. Sahra’da, Agat kod adlı ve 1961 sonbaharında gerçekleşen In Ecker’daki ilk deneye katılmıştı.

Galeriler Tan Afella dağının granitinde patlatıarak açılmış ve dağ zayıflamıştı. Patlamanın sesini ve ortaya çıkan radyoaktif bulutu hatırlıyor. “Dağ yükseldi, 30 santim kadar. On saniye boyunca yuvarlanmışız gibi hissettim. Ve yer açılıyor, kapanıyordu” diyor. Ekliyordu, ‘Test alanından 35 kilometre uzakta bulunan Aïn M’guel üssüne ulaşmak için askerlerin patlamadan oluşan bulutu aşması gerekiyordu.’

Tarihe bu facia, operasyonun adı ile, ‘Beril Kazası’ olarak geçti. Gerçekte kaza değil tam bir felaketti. Eriyen dağdan geriye kalanları, yakın zamanda çekilmiş bir fotoğrafla gösterelim.

Olaydan otuz yedi yıl sonra, 1999 yılında bölgeye gelen Atom Enerjisi uzmanları ölçüm yaptılar, ne kadar acıdır ki, bölgede Radyasyon devam ediyordu.

Şimdi gelelim başlığımıza, geçen yıl bütün Avrupa’ya ( hatta kısmen ülkemize ) sarı çöl kumu ve çamuru yağdı. Gökyüzü portakal sarısına büründü.

Fransa’da yapılan ölçümlerde bu ‘Çöl Kumunun’ Sahra’dan geldiği ve Radyasyonlu olduğu belirtildi. Üstelik Radyasyon miktarını da verdiler. O günlerde güney Fransa’da görünüm aşağıdaki gibiydi.

Sahra öcünü alıyor gibiydi, Fransız halkından.

Peki, o kazayı geçirenlere ne oldu derseniz, davaları halen devam ediyor geriye kalanların. Her yıl seslerini duyurmak için bildiri yayınlıyorlar. Yerli halkı sorarsanız, Cezayir’in Tuareg’lerinin, belki inanmayacaksınız ama bir tanesine bile ölçüm yapmadan kaderine bıraktılar o faciadan sonra.

M.  Meran  Pakel

Dalyan, 23.12.2021

222 ( 44 / 21 )

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s